Wyłączniki nadprądowe

Krzysztof Selder

Wyłączniki nadprądowe (instalacyjne) służą do zabezpieczenia obwodów zasilających i odbiorczych przed skutkami przepływu prądów przetężeniowych. Wyposażone w wyzwalacze przeciążeniowe i zwarciowe, mają obudowy modułowe i napęd ręczny. Są przystosowane do montażu na szynie nośnej TH 35/7,5 mm, w tablicach i rozdzielnicach nn, szczególnie w budownictwie mieszkaniowym. Czeska firma OEZ jest producentem miniaturowych wyłączników instalacyjnych typu LSN, LSE i LST.



Wyłączniki typu LSN

Aparaty są wykonywane na prąd znamionowy od 0,2 do 63 A i napięcie znamionowe 230/400 V AC. Mogą być również zastosowane w instalacjach stałoprądowych na napięcie do 48 V DC na biegun. Maksymalne napięcie robocze wynosi (niezależnie od prądu obciążenia) 253/440 V AC i 52 V DC (na biegun), minimalne – 12 V AC/DC. Częstotliwość napięcia wynosi od 40 do 60 Hz. Wyłączniki są wykonywane jako 1-, 1+N-, 2-, 3- i 3+N-biegunowe. W torach neutralnych N nie ma wyzwalaczy przeciążeniowych i zwarciowych. Prąd wyłączalny wyłączników (określający znamionową zwarciową zdolność łączeniową) wynosi 20 kA dla aparatów od 0,2 do 2 A, 15 kA dla 4 i 6 A, 10 kA dla wyłączników 8-40 A oraz 6 kA dla aparatów na prąd znamionowy 50 i 63 A. Trwałość aparatury (minimalna) to 10 tys. cykli (przełączeń), a klasa ograniczenia energii – 3. Wytrzymałość udarowa (kształt udaru 1,2/50 µs) wynosi 6 kV. Aparaty mogą być zasilane zarówno od dołu, jak i z góry, a maksymalny przekrój przewodów doprowadzanych do zacisków wynosi 25 mm2 (ale nie mniej niż 0,5 mm2). Wyłączniki mogą pracować w temperaturze otoczenia od –20 do +50oC, obudowy mają stopień ochrony IP20. Wymiary aparatów są znormalizowane: 17,5/35/ /52,5/70x90x60 mm. Każdy biegun (również tor neutralny N) ma szerokość 1 modułu (17,5 mm). Dźwignie do załączania wyłączników mają kolorystykę zgodną z barwą oczek w topikowych wkładkach bezpiecznikowych. Aparaty są wyposażone w optyczny wskaźnik załączenia styków (czerwony) i wyłączenia (zielony), oddzielnie dla każdego toru prądowego.

Wyłączniki LSN mają charakterystyki czasowo-prądowe typu B, C i D. Zakres zadziałania wyzwalaczy zwłocznych (przeciążeniowych) jest zawarty między 1,13 a 1,45 krotności prądu znamionowego, przy temperaturze odniesienia 30oC, niezależnie od rodzaju charakterystyki. Wyzwalacz zwarciowy wyłącznika mającego charakterystykę B (do zabezpieczenia obwodów oświetleniowych i gniazd wtyczkowych w budownictwie mieszkaniowym) zadziała przy osiągnięciu wartości prądu w zakresie od 3 do 5 krotności prądu znamionowego. Wyzwalacze zwarciowe wyłączników instalacyjnych firmy OEZ o charakterystyce C (do ochrony obwodów z odbiornikami o dużych wartościach prądu rozruchowego, np. rozruch bezpośredni silników klatkowych) działają w zakresie od 6 do 9, a o charakterystyce D (zabezpieczenie obwodów z odbiornikami o bardzo dużych wartościach prądu rozruchowego) od 12 do 16 krotności prądu znamionowego. Na rys. przedstawiono rodzinę charakterystyk czasowo-prądowych dla wyłączników instalacyjnych LSN (również LSN-DC i LSE). Warto zaznaczyć, że wyłączniki 1-biegunowe są wykonywane na prąd znamionowy od 0,2 do 63 A (dotyczy charakterystyki C i D). Charakterystyka B, typowa dla budownictwa mieszkaniowego (szczególnie aparaty jednobiegunowe B10 dla ochrony obwodów oświetleniowych i B16 dla gniazd wtyczkowych jednofazowych) obejmuje swoim zakresem wyłączniki na prąd znamionowy od 0,6 A. Aparaty jednofazowe z torem neutralnym (1+N) są wykonywane na prąd znamionowy do 40 A włącznie, podobnie jak wyłączniki 2- i 3+N-biegunowe o charakterystyce D.

Jak już wcześniej zasygnalizowano, wyłączniki nadprądowe tego typu są przeznaczone zasadniczo do stosowania w instalacjach przemiennoprądowych. Mogą być wykorzystywane w obwodach stałoprądowych o napięciu do 48 V DC na biegun.

W przypadkach, gdy napięcia stałe osiągają większe wartości, firma OEZ proponuje wyłączniki instalacyjne typu LSN-DC. Są one wykonywane jako 1- i 2-biegunowe o charakterystyce C na napięcie 220/440 V DC, w stopniu ochrony IP20 (po zabudowie w rozdzielnicy – IP40). Prąd znamionowy wyłączników: od 2 do 63 A a prąd wyłączalny 10 kA. Pozostałe parametry elektryczne i mechaniczno-klimatyczne są podobne do typu LSN.


Wyłączniki typu LSE

Zdarza się często, że w wielu obiektach budowlanych ogólnego przeznaczenia zarówno instalacja elektryczna, jak i zastosowane tam odbiorniki nie wymagają dużej znamionowej zwarciowej zdolności łączeniowej aparatów na prąd znamionowy poniżej 6 A lub zastosowania charakterystyki D, typowej dla przemysłu. Z myślą o takich inwestorach i użytkownikach budynków firma OEZ dostarcza tańszą (od LSN) serię LSE. Aparaty są wykonane na prąd znamionowy od 6 do 40 A (typowy zakres prądowy zabezpieczeń w tzw. mieszkaniówce) i napięcie znamionowe 230/400 V AC (48 V DC na biegun). Są dostępne jako 1- i 3-biegunowe z charakterystyką B i C, a prąd wyłączalny wynosi 6 kA (wartość typowa dla budownictwa ogólnego). Dźwignia wyłączników jest wykonana w jednym kolorze (czarnym), brak również optycznej sygnalizacji załączenia/wyłączenia aparatu. Wyłączniki mają stopień ochrony IP20 (IP40 po zamontowaniu w szafce rozdzielczej) i są przystosowane do montażu na szynie nośnej TH 35 mm. Klasa ograniczenia energii wynosi 3, temperatura otoczenia od –20 do +55oC. Na rys. przedstawiono 1- i 3-biegunowy wyłącznik nadprądowy typu LSE.


Wyłączniki typu LST

Firma OEZ jest producentem wyłączników instalacyjnych typu LST, przeznaczonych dla przemysłu i budownictwa (montowanych np. w rozdzielnicach przenośnych na placu budowy). Są wykonywane na prąd znamionowy od 40 do 125 A i napięcie znamionowe 230/400 V AC (również do 48 V DC na biegun). Prąd wyłączalny wynosi 10 kA i ma tę samą wartość dla całej serii LST. Aparaty są dostępne jako 1-, 3- i 3+N-biegunowe o charakterystykach B, C i D. Z uwagi na wielkość prądów znamionowych (do 125 A) każdy biegun ma szerokość 1,5 modułu (26,6 mm) a przyłączane przewody mogą mieć przekrój do 50 mm2. Na obudowie umieszczono optyczne wskaźniki załączenia/wyłączenia aparatu oraz przycisk testujący mechanizm zadziałania. Kolorystyka dźwigni jest również zgodna (jak w przypadku typu LSN) z kolorem oczek w topikowych wkładkach bezpiecznikowych o analogicznym prądzie znamionowym i przeznaczeniu. Na rys. przedstawiono wyłącznik o liczbie biegunów 3+N, wykonany na prąd znamionowy 125 A, o charakterystyce C. Producent dostarcza także wyłączniki typu LST-DC. Są wykonane na napięcie 440 V DC (wartość dopuszczalna napięcia – 484 V, minimalna – 12 V) oraz prąd znamionowy 80, 100 i 125 A. Aparaty są wykonywane wyłącznie jako 2-biegunowe o charakterystyce C.


Wyposażenie dodatkowe

Wyłączniki instalacyjne typu LSN, LSN-DC, LSE, LST i LST-DC mogą być wyposażone w styki pomocnicze, wyzwalacze napięciowe i podnapięciowe, blokady mechaniczne, dodatkowe zaciski przyłączeniowe, szyny zbiorcze itp. Styki pomocnicze typu S-LSN11, S-LSN21 i S-LSN2001 (różnią się między sobą układem połączeń oraz liczbą zestyków zwiernych i rozwiernych) są montowane po prawej stronie wyłączników instalacyjnych i służą do sygnalizacji i sterowania (np. do sygnalizacji zadziałania wyłącznika). Są wyposażone w przycisk testujący, mają szerokość 8,75 mm i stopień ochrony IP20. Obciążalność styków wynosi 6 A (kategoria AC1 przy napięciu 230 V AC) lub 1 A (kategoria DC1 przy 220 V DC). Wyzwalacze napięciowe (wzrostowe) są przeznaczone do zdalnego wyłączania aparatów, gdy na ich cewkach pojawi się napięcie (od 24 do 400 V AC/DC). Wyzwalacz zadziała, gdy rzeczywiste napięcie na cewce osiągnie wartość między 70 a 110% napięcia znamionowego. Aparat jest montowany po lewej stronie wyłącznika nadprądowego, ma stopień ochrony IP20 i szerokość 1 modułu. Wyzwalacze podnapięciowe typu N-LSN powodują zdalne wyzwolenie wyłączników po zaniku napięcia na cewce wyzwalacza. Są wykonywane na napięcie przemienne od 24 do 400 V. Próg zadziałania aparatu to napięcie robocze o wartości powyżej 85% napięcia znamionowego, próg wyzwolenia to napięcie od 75 do 35% wartości znamionowej. Wyzwalacz ma również szerokość 1 modułu i stopień ochrony IP20. Obydwa typy wyzwalaczy pobierają w czasie pracy niewielką moc (2,5 W). Na rys. przedstawiono wyzwalacze napięciowe do wymienionych wyżej wyłączników.

Do wyposażenia dodatkowego należą również: blokada dźwigni załączania, zaciski przyłączeniowe, szyny łączące 1-, 2-, 3-, 4-fazowe, osłony zacisków i szyn, szyldy opisowe i inne. klimatyzacja monitoring telewizja przemysłowa instalacje elektryczne elektryk warszawa tanio lennox monter elektromonter przewód kable domofon klimatyzacja monitoring telewizja przemysłowa instalacje elektryczne elektryk warszawa tanio lennox monter elektromonter przewód kable domofon klimatyzacja monitoring telewizja przemysłowa instalacje elektryczne elektryk warszawa tanio lennox monter elektromonter przewód kable domofon klimatyzacja monitoring telewizja przemysłowa instalacje elektryczne elektryk warszawa tanio klimatyzacja monitoring telewizja przemysłowa instalacje elektryczne elektryk warszawa tanio lennox monter elektromonter przewód kable domofon